School year 2003-2004

[ back to index - terug naar overzicht ]



Inleiding

Dit werkstuk gaat over de boommarter. 
Ik heb de boommarter uit een lijst bedreigde diersoorten gekozen omdat ik hem er lief uit vind zien. 
De wetenschappelijke naam voor de boommarter is Martes martes.
De Engelse naam is Pine marten.
Dit werkstuk is geschreven door Danique - groep 8

 

Inhoud

Uiterlijk
Lengte & gewicht
Leefgebied
Leefwijze en voedsel
Voortplanting en de jongen
De boommarter opsporen
-Waar woont de boommarter
-Hoe herken je de bomen van de boommarter?
-Nagelkrassen
-Periode
-Hoe je boommarters kunt ontdekken
Aantallen
Waar komt de boommarter voor?

 

Uiterlijk. 

De boommarter is een lang en slank zoogdier met een kastanje bruine vacht. De poten en de snuit zijn donkerder gekleurd dan de vacht. De onderkant is bruin-grijsachtig gekleurd. De keelvlek (bef) is wit oranje geelachtig. De boommarter heeft een spitse kop met vrij grote rechtopstaande oren. De boommarter heeft een lange, sterk behaarde pluimige staart die bijna 1/3 van zijn totale lengte in beslag neemt. Bij het lopen is de rug licht naar voren gebogen. Dit komt door de lange achterpoten.

Lengte & gewicht

De mannetjes boommarter is 45-58 cm groot. Hij weegt tussen de 1200-2000 gram. De vrouwtjes zijn 40-45 cm groot. Zij wegen tussen de 850-1500 gram. De staart is 20-30 cm. Het vrouwtje is ongeveer net zo groot als een huiskat.

Leefgebied

De boommarter leeft bij voorkeur in afgelegen bossen, waar de natuur zijn gang kan gaan en waar veel schuilplaatsen zijn. Boommarters kiezen hun rustplaatsen vaak in boomholten, konijnenholen, tussen boomwortels of onder takkenbossen. Zij komen ook voor in rotsige, bosloze streken.

Boommarters komen voor in Europa behalve in Portugal, Spanje en Griekenland en in Azië.

In Nederland komen boommarters vooral voor op de Veluwe en de Utrechtse Heuvelrug. Daarnaast komen ze voor in Twente, de Fries-Drentse bossen en waarschijnlijk ook langs de binnenduinrand bij Haarlem.

Leefwijze en voedsel

De boommarters leven alleen, alleen voor de paring komen ze bij elkaar.

De boommarter is een nachtdier en is dus alleen waar te nemen in de schemering en 's nachts. 

Hij klimt graag in bomen en verplaatst zich van boomtop tot boomtop. De boommarter is ook het enige zoogdier dat een eekhoorn kan vangen door de eekhoorn door de boomtoppen te achtervolgen en te vangen. Dit gebeurt niet vaak. Dit is gebleken uit onderzoek naar voedselresten in keutels, maar ook in magen van verkeersslachtoffers.

De boommarter klimt graag en met gemak in bomen, waarbij hij zijn nagels in de schors slaat en zich met de achterpoten met schokkende bewegingen omhoog werkt. Bij een val komt hij, net als een kat, altijd op zijn poten terecht. Boommarters kunnen zwemmen maar doen dit bijna nooit. 

De boommarter is een jager die zijn prooi meestal op de grond vangt. Hij eet wat hij tegenkomt: insecten, slapende en jonge vogels, eieren, kleine zoogdieren (van muis tot jonge konijnen) en aas. In de nazomer en herfst eet de boommarter ook vaak bessen en vruchten.

Voortplanting en de jongen 

 

Nagelkrassen vind je meestal niet op de nestboom zelf, want de boommarter gaat naar het nest langs de boomtoppen. Ze gebruiken dus andere bomen om omhoog en omlaag te klimmen. Via de top van ander bomen steken zij over naar de nestboom. 

In de lente betrekken de boommarters de holen. Ze paren in de zomer. De draagtijd (zwangerschap) duurt 8 à 9 maanden. Vanaf december gaan de wijfjes op zoek naar een geschikte nestboom. De wijfjes zoeken meestal een holle boom uit. De opening van de boom moet minstens 5 cm groot zijn. Holen van de groene en zwarte specht (hoog in een beukenboom) hebben hun voorkeur. 
Ze blijven in de buurt van de nestboom.
De jongen worden in maart/april geboren. 
Eén keer per jaar worden er 2 tot 5 (soms 7) jongen geboren.
De moeder zoogt de jongen ongeveer 6 weken. Daarna krijgen ze vlees te eten. Na ongeveer 5 à 6 weken gaan de oogjes open. Ze gaan dan op verkenning buiten het nest. 
De kans op valpartijen wordt dan te groot en dan verhuizen moeder en kinderen vaak naar een eik, die met zijn ruwe schors gemakkelijker te beklimmen is en minder hoog. In een dag of 5 leren de jongen goed te klimmen en van boomtop tot boomtop te springen. 
Aan het eind van de zomer zijn de jongen net zo groot als hun moeder. 
Aan de vacht die dan lichter en wolliger is dan de volwassen dieren is te zien dat het om jonge dieren gaat. In de winter, als ze hun wintervacht krijgen, zijn de vachten hetzelfde.
Op een leeftijd van een maand of zes worden ze zelfstandig.

De boommarter opsporen

Je zoekt de boommarter in het bos, omdat ze daar leven. Hij houdt niet van mensen daar is hij erg schuw voor. Je kan hem meestal vinden in het donker en 's nachts. Daarom vinden en zien we de boommarter haast niet, dus gaan we eerst op zoek naar sporen om te kijken gaan hij is. Als je sporen ziet, hoeft het niet altijd over een boommarter te gaan, het kan ook een ander dier zijn. Dat is ook een nadeel om hem te vinden. 

Waar woont de boommarter?


Boommarters maken hun nest meestal in konijnenholen, kraaiennesten, eekhoornnesten of gewoon boven in de takken en in holle bomen. De vrouwtjes boommarter en haar kinderen leven vooral in holle bomen. In de buurt van een nest zie je vaak boommarters zitten. Ze zitten het liefst in een beuk of een eik. Als boommarters in bomen willen leven of holen moet de opening minstens 5 cm groot zijn. De holen die dat zijn zijn meestal die van een zwarte of een groene specht. Het kunnen natuurlijk ook holen van andere dieren zijn als ze maar 5 cm groot zijn.

In Nederland kiezen de boommarters meestal voor holen die meerdere uitgangen hebben. De holen van de zwarte specht heeft dit vooral.

Hoe herken je de bomen van de boommarter?

Je moet niet alleen naar de opening kijken. Daaraan zie je niet of ze ze gebruiken of niet. Je kan het ook aan de latrine (wc) zien.
De latrine kan ook in de buurboom liggen. 

 

Maar het meest in het nestboom zelf.
Van de latrine vallen wel eens uitwerpselen op de grond. Als je denkt dat dat een marter boom is, moet je rond de boom zoeken naar uitwerpselen of naar de latrine zelf. 

Alle marteruitwerpselen zijn worstvormig, maar met een duidelijke spiraalvorm. Aan 1 uiteinde hebben ze een spits uiteinde. Het andere eind is stomp. In de uitwerpselen vind je meestal haren terug. Ook resten van fruit, pluimen, en insecten (vooral grote kevers) kan je er vinden.
De prooien beïnvloeden het uitzicht en de kleur van de uitwerpselen sterk. (Foto 4). De uitwerpselen van de boommarters kunnen tot 10 cm lang zijn.

Nagelkrassen 

Als boommarters klimmen, laten ze krassen op de boomstam achter. Er zijn ook nog andere dieren die krassen nalaten. Dat zegt dus niet dat het boommarters "moeten" zijn. Ook steenmarters, eekhoorns en spechten laten krassen achter.

Als de boommarter naar zijn nestboom gaat, gaat hij altijd langs een andere boom. Dan springt hij van top tot top naar zijn nest, daarom vind je ook nooit nagelkrassen op de nestboom zelf. In dreven (aantal bomen naast elkaar op een rij) tref je krassen vaak aan op de eerste boom van de rij. Dan moeten de bomen wel vlak naast elkaar staan zodat de boomtoppen verbonden zijn.

Periode

Als het december is, kiezen de vrouwtjes al de nestbomen. Als het lente is gaan ze erin wonen.
Dan kun je de boommarter het best opsporen. Als de boommarters groot zijn gaan ze naar andere bomen. Van hol tot hol. Dus dan zijn ze moeilijker op te sporen.

Hoe je boommarters kunt ontdekken

Al de sporen die je nu weet, kunnen ook van een steenmarter zijn, dus als je wilt weten of het boommarters of steenmarters zijn moet je ze zien. Dat doe je als volgt:
· Je moet eerst uitzoeken wat een nestboom is 
· Als je die gevonden hebt, moet je met een stoeltje (dat niet opvalt) bij een struik gaan zitten
· Je moet tegen de wind in gaan zitten zodat hij je niet ruikt anders gaat ie weg.
· Zorg dat je de hele nestboom ziet

Aantallen

De boommarter is zeldzaam. We weten nog niet precies hoeveel er zijn. De WBN-VZZ (werkgroep Boommarter Nederland-Vereniging Zoogdierkunde Zoogdierbescherming) komt tot een schatting van 500 tot 1200 boommarters. De helft daarvan leeft op de Veluwe en de andere helft is verdeeld over de gebieden:
*Utrechtse heuvelrug
*Drents-Friesche Wouden
*Midden Drenthe
In de gebieden Limburg, Noord-Brabant en Twente waren vroeger boommarters maar ze zijn daar nu verdwenen. WBN-VZZ heeft vroeger niet veel tellingen gedaan daardoor kunnen ze niet precies zeggen hoeveel boommarters er nu minder zijn.
De enige vijand van de boommarter is de mens. Overal in de wereld is de boommarter zeldzaam geworden.
De oorzaken zijn:
*De vervolging van de jachtopzieners en pelsjagers (vachtjagers)
*De verdwijning van afgelegen bossen.

De verenigingen die nu met de boommarter bezig zijn zijn:
*WBN-VZZ
*Das & Boom
*Wildbeheereenheidsusteren/Graetheide
*Dierenambulance Doetinchem
*Natuurpunt 
*Het Instituut voor Bos en natuuronderzoek

Waar komt de boommarter voor?

De boommarter komt voor:
*Kaapse bossen
*De rand van de veengebieden
*Veluwe
*Utrechtse heuvelrug 
*De Drents-Friesche Wouden
*MiddenDrenthe
*Heidebos
*Drongengoedbos
*Europa behalve Portugal, Spanje en Griekenland
*Oost-Friesland
*Vlaanderen

Afsluiting

Ik hoop dat u na het lezen van dit werkstuk meer over de boommarter zult weten dan daarvoor. Verder hoop ik dat het iedereen duidelijker is geworden dat als de mens doorgaat met het huizen bouwen in Nederland dat niet alleen de boommarters zullen verwijderen, maar nog veel meer dieren. Acties waarbij dus grondstoffen worden gebruikt, die niet schadelijk voor het milieu zijn moeten dus gesteund worden. 

Bronnen

Ik heb alles van internet. De websites die ik heb gebruikt (zie hieronder) heb ik bij Google.com onder boommarter gevonden.
- vzz.nl/boommarter/tol-boomm.htm  
- users.skynet.be/zoekheteensop/boommarter.htm 
- geaflecgt.nl/geafl/archief/artikel/bmmarter.html
- natuurbeleving.be/zoogdieren/boommarter_Martes-martes.html
- st-dad.nl/diereninfo/boommarter.htm
- wbesusterengraetheide.com/boommarter.htm
- alledierentellenmee.nkl/alledierentv/
natuuravontuur/boommarter8.asp

- http://zwg.atlas.tripod.com/sorten/martmart.htm
- natuurpunt.be/ac.asp?ID=618
- vzz.nl/boommarter/wg-boomm/wg-boommtr.htm
- users.pandora.be/heidebos/heidebos/
paginas/pagina_actueel09.html

- dierentuin.net/zoogdieren_land/boommarter.html
Ik heb van alles een hutseltje gemaakt en voilà daar was mijn werkstuk.

[ back to index - terug naar overzicht ]