De Afrikaanse olifant
Danique heeft een spreekbeurt gehouden
over de Afrikaanse Olifant. Deze spreekbeurt staat hieronder en is te
gebruiken voor meer informatie over olifanten bij het Ukunda
Schools Project - een inzamelingsactie voor een basisschool in Kenia.
*** de plaatjes worden nog toegevoegd ***
Woongebied
De Afrikaanse olifant komt voor in Afrika. (Plaatje 1)
Er zijn nog weinig olifanten in West Afika, kleine aantallen in Midden en Oost Afrika. In het zuiden komen de meesten voor.
Het juiste aantal Afrikaanse olifanten is niet bekend. Wel neemt het aantal olifanten ster af. In 1930 waren er nog 5 miljoen.
In 1990 nog 600.000
Nu tussen de 200.000 en de 300.000.
Uiterlijke kenmerken
De olifant is het grootste zoogdier dat op het land leeft. De mannetjes olifant ook wel bul of stier genaamd, kan 6.000 kg wegen en 3,5 tot 4 meter hoog worden.
Het allerspeciaalste aan de olifant is natuurlijk zijn slurf. Geeneen ander dier heeft zo'n slurf.(plaatje 2) De slurf bestaat uit tienduizenden spiertjes.
Wat doet de olifant met zijn slurf?
Hij gebruikt 'm als grijparm. Hij kan met zijn slurf zowel kleine als grote/zware dingen opheffen. (plaatje 3)
Hij gebruikt 'm om te eten. Voedsel stoppen zij door middel van de slurf in hun mond.
Hij gebruikt 'm om te drinken. De olifant zuigt zijn slurf vol water (hoeveelheid van een emmer) en laat het water in zijn mond lopen.
Hij gebruikt 'm om te douchen. De olifant moet zijn huid geregeld met water en daarna met stof of zand besproeien en daarvoor is de slurf handig.(plaatje 4)
Hij gebruikt 'm om andere olifanten hard of zacht aan te raken. Een olifant kan harde meppen uitdelen met zijn slurf maar kan er ook mee aaien. Moeders gebruiken hun slurf vaak om kleine olifantjes weg te houden van dingen waarvan ze moeten afblijven.
Als olifanten willen knuffelen dan kronkelen hun slurfen rond elkaar of ze steken hun slurf in de mond van de andere olifant.(Plaatje 5)
Hij gebruikt 'm om geluid te maken. Olifanten maken veel geluid met hun slurf. De meeste geluiden zijn voor mensen niet waarneembaar. Het bekendste geluid van de olifant is hun getrompetter. Dat doen ze met hun slurf.
Hij gebruikt 'm bij het zwemmen. Een olifant zwemt graag en goed. Ze gebruiken hun slurf als snorkel.
Hij gebruikt 'm als neus. Een olifant ruikt met zijn slurf. Ze steken hun slurf in de lucht en draaien 'm naar alle kanten. Zo kunnen ze andere olifanten op 5 km afstand ruiken.
De slagtanden
De slagtanden beginnen te groeien als de olifant 2 jaar is. (plaatje 6)Daarvoor zijn het stoottanden. De slagtanden zijn van ivoor. De slagtanden hebben verschillende functies:
Het zijn wapens wanneer jonge bullen met elkaar vechten. Het zijn werktuigen bij het zoeken van voedsel. Ze graven ermee, ze halen er schors mee van de bomen af, ze duwen er bomen mee weg, etc.(plaatje 7)
Voorts is de olifant gewoon trots op zijn slagtanden. Het is een teken van kracht.
Er wordt jacht op de olifant gemaakt vanwege het ivoor van de slagtanden. Daarom wogen de slagtanden vroeger 12 kilo, maar nu nog maar ongeveer 3 kilo. De allergrootste slagtand die ooit gevonden werd, woog 102 kilo.
Net als mensen rechts- of linkshandig zijn, zijn olifanten dat ook. Ze gebruiken dan hun linker of rechter tand meer dan de andere. Als een olifant rechts is, is zijn rechtertand meer afgesleten en scherper dan zijn linker.
De kiezen
De olifant heeft in zijn onder- en bovenkaak 6 kiezen. De kiezen zitten niet naast elkaar maar boven elkaar. De 4 kiezen die bovenaan zitten, sluiten steeds geleidelijk af. Daarnaa gaan zijn kauwen met de laatste 2. Als de laatste set kiezen afgesleten is, (de olifant is dan ongeveer 60 jaar oud) kan hij niet meer goed kauwen en de olifant verzwakt dan. Na een tijd volgt de dood. Gemiddeld wordt een olifant tussen de 50 en 70 jaar oud.
De huid, oren, poten en beenderen
Olifanten worden ook wel dikhuiden genoemd. De huid is tussen de 2 en 4 cm dik. (plaatje 8)De olifant heeft geen zweet- of talgklieren en daarom moet hij vaak in bad. Daarna nemen olifanten een modder- of stofbad om hun huid soepel te houden.(plaatje 9) Bij een mens zorgt het zweet voor afkoeling. Een olifant koelt af door zijn oren. In die oren zitten veel aders waardoor bloed stroomt. Als de olifant wappert met zijn oren, dan koelt het bloed af.(plaatje 10)
De olifant heeft stevige botten om dat grote lichaam te steunen. De schedel van de olifant is erg groot. Als die beenderen even zwaar zouden zijn als de anderen, dan zou een olifant zijn hoofd niet of nauwelijks op kunnen tillen. Daarom zijn er holtes in die gevuld zijn met lucht waardoor het gewicht verminderd.(plaatje 11 en 12)
De poten van de olifant zijn ronde zuilen die onderaan plat zijn. Olifanten hebben wel teennagels. Inwendig hebben olifanten ook wel tenen maar achter de tenen is alles opgevuld met zachte steunkussens zodat de voetzool een plat vlak wordt. Hierdoor wordt het enorme gewicht van de olifant verdeeld over een groter oppervlak.(plaatje 13 en 14)
Eten en drinken
Een olifant is een niet-herkauwende planteneter. Per dag eet de Afrikaanse olifant ongeveer 200 kilo voedsel. Zij eten veel gras of bladeren maar ook wortels, boomschors (olifanten zijn de enige dieren die hout eten), vruchten of ander groen.
Ongeveer de helft van wat de olifant eet, komt er ook weer onverteerd uit. Dit betekent per olifant 100 kg mest. Olifantenmest is heel nuttig: veel zaden die de olifant had opgegeten, worden zo over een groot gebied verspreid. Die zaden ontkiemen sneller als ze eerst door de olifant zijn gegaan en zo wordt de plantengroei door de olifant verbeterd.(plaatje 15)
Een olifant drinkt tussen de 70 en 160 liter water per dag.
Voortplanting en jongen
Een vrouwtjes olifant of koe genaamd is vruchtbaar vanaf ongeveer 10 jaar oud maar raakt meestal zwanger als ze 12 of 14 jaar oud is en meestal krijgt ze geen kleintjes meer na haar 55ste.
In goede omstandigheden krijgt een vrouwtje om de 4 jaar een kleintje.(plaatje 16)
Een vrouwtje kiest altijd voor de sterkste bul (mannetjes olifant) omdat ze wil dat haar kinderen ook sterk worden. Dit zou tot problemen kunnen leiden omdat alle vrouwtjes dan zouden willen paren met die ene sterkste bul. De natuur heeft dit probleem opgelost.(plaatje 17) De bullen raken om de beurt in een speciale toestand die men musth noemt. Als een bul in musth is, heeft hij tijdelijk meer mannelijke hormomen en is hij erg wild, stoer en sterk. Omdat iedere bul om de beurt in musth is, worden ze ook om de beurt vader.(plaatje 18)
De zwangerschap van een olifant duurt 22 maanden. Meestal krijgen zij maar 1 kleintje per zwangerschap maar een tweeling is mogelijk. Een olifantje weegt bij zijn geboorte vaak al meer dan 100 kilo.(plaatje 19)
Tijdens de eerste maanden drinkt het kleintje alleen maar moedermelk. Na een maand of 4 eet hij ook wat gras en leert hij stilaan met zijn slurfje te drinken. Een olifantenjong kent net als de mensen een lange jeugd waarin hij alles moet leren. Olifanten leven in kuddes tenminste voor wat betreft de vrouwtjes. De mannetjes moeten als ze 10 jaar oud zijn, de kudde verlaten. De jonge olifanten worden dan ook niet alleen door de moeder maar ook door zijn tantes opgevoed. In een kudde van vrouwtjes is de matriarg de leider. Zij is de oudste en wijste.(plaatje 20) Als de mannetjes uit de kudde moeten gaan, gaan zij zwerven. Soms in hun eentje of een kleine groep.
Vijanden
De olifant heeft maar 1 vijand: de mens.
Het aantal olifanten is sterk verminderd omdat de mens steeds meer gaat bouwen, zodat het leefgebied van de olifant steeds kleiner wordt.
Voorts worden de olifanten afgeslacht door stropers voor hun ivoren slagtanden. Van ivoor worden beeldjes, sieraden en kunstvoorwerpen gemaakt.(plaatje 21)
Gelukkig mag er nu in Afrika niet meer gestroopd worden. Voorts is de in- en uitvoer van ivoor verboden.
Mensen gebruiken de olifant ook als lastdier(waar ze een rondleiding op krijgen) gebruikt.(plaatje 22)
De olifanten leven nu in beschermde gebieden.
En dat is maar goed ook, want je moet er toch niet aan denken dat deze prachtige dieren zouden uitsterven!!
|
